ข้อมูลเบื้องต้นของโครงการ
การพัฒนาเมืองในบริบทโลกปัจจุบันไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการเติบโตทางเศรษฐกิจหรือโครงสร้างพื้นฐานเท่านั้น หากแต่ให้ความสำคัญกับการคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ความเสมอภาค และการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการกำหนดนโยบายเมือง แนวคิด “เมืองสิทธิมนุษยชน” (Human Rights City) จึงเกิดขึ้นในฐานะกรอบการพัฒนาเมืองที่นำหลักสิทธิมนุษยชนมาเป็นแกนกลางของการบริหารจัดการเมือง โดยบูรณาการหลักการด้านความเสมอภาค การไม่เลือกปฏิบัติ ความโปร่งใส ความรับผิด และการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกระดับของการกำหนดและดำเนินนโยบายท้องถิ่น
อย่างไรก็ดี สำหรับประเทศไทย แนวคิดเมืองสิทธิมนุษยชนยังถือเป็นประเด็นใหม่ที่ขาดการศึกษาเชิงระบบ ขาดองค์ความรู้เชิงเปรียบเทียบกับเมืองต้นแบบในต่างประเทศ และยังไม่มีโมเดลหรือกลไกที่ชัดเจนในการปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบททางสังคม การเมือง และการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย ขณะเดียวกัน เมืองในประเทศไทยยังเผชิญความท้าทายด้านความเหลื่อมล้ำ การพัฒนาเมืองที่ส่งผลกระทบต่อสิทธิของชุมชน กลุ่มเปราะบาง และการเข้าถึงบริการสาธารณะอย่างไม่เท่าเทียม
โครงการวิจัยเรื่อง “การพัฒนาเมืองสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยบนฐานมาตรฐานสากล” จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการ กลไก และองค์ประกอบของเมืองสิทธิมนุษยชนจากเมืองต้นแบบในระดับนานาชาติ อาทิ เมืองเวียนนา ลุนด์ ยอร์ก และกวางจู ควบคู่กับการวิเคราะห์บริบท ศักยภาพ และข้อจำกัดของเมืองในประเทศไทย ผ่านการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ และเครือข่ายด้านสิทธิมนุษยชน เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ โมเดล และข้อเสนอเชิงนโยบายที่สามารถนำไปปรับใช้ได้จริงในบริบทไทย
ผลลัพธ์ของโครงการมุ่งหวังให้เกิดต้นแบบเชิงนโยบายและเชิงกลไกของเมืองสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย อันจะเป็นฐานสำคัญในการส่งเสริมการพัฒนาเมืองที่เคารพสิทธิมนุษยชน ลดความขัดแย้ง เสริมสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน และสนับสนุนการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนในระยะยาว
